Memurun Üyesi Olduğu Sendikanın Kararı Uyarınca göreve Gelmeme Eylemine Katılması, Özürsüz Olarak Görevini Yerine Getirmemek Fiili kapsamında Değildir.
Bu konudaki Danıştay Kararı aşağıdadır.
Danıştay 12. Daire Başkanlığı
Esas No : 2016/1071
Karar No : 2016/5763
İstemin Özeti : İstanbul 3. İdare Mahkemesince verilen 29/06/2015 tarihli ve E:2014/1935; K:2015/1300 sayılı kararın, dilekçede yazılı nedenlerle 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu’nun 49. maddesi uyarınca temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.
Savunmanın Özeti : İstemin reddi gerektiği savunulmaktadır.
Danıştay Tetkik Hâkimi Düşüncesi : İdare mahkemesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Onikinci Dairesince işin gereği görüşüldü:
Dava; İstanbul İli, Bağcılar ilçesi Barbaros Anadolu Lisesinde öğretmen olarak görev yapan davacının, 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’nun 125/C-(b) maddesi uyarınca “1/30 oranında aylıktan kesme cezası” ile cezalandırılmasına ilişkin 12.09.2014 tarihli ve 3909447 sayılı işlemin iptali istemiyle açılmıştır.
İdare Mahkemesince; davacının mesleki-sosyal ve ekonomik haklarını savunmak amacıyla örgütlenme hakkından hareketle (henüz toplu eylem yapma hakkını içerecek yasal bir zemin olmaksızın) bir günlük iş bırakma eylemine katılması, bu çerçevede derslere girmemesi bu hakkını Anayasa’da öngörülen eğitim hakkını aksatmayacak şekilde 4688 sayılı Kanun’un 18. maddesine uygun olarak mesai saatleri dışında veya idarenin vermiş olduğu izin doğrultusunda savunabilmesinin önünde hiç bir engel bulunmadığı halde davalı idareye hiç bir ön bildirim yapmaksızın ve öğretmenlik görevini aksatmak suretiyle eğitim ve öğretim vermekle yükümlü olduğu yüzlerce öğrencinin Anayasal güvence altındaki eğitim haklarını ihlal etmek suretiyle, mazeretsiz olarak ifa etmediği hususunun tartışmasız olduğu, davacının mazeretsiz olarak bir gün göreve gelmemek eyleminin sabit olduğu, bu eyleminin karşılığı olarak hakkında tatbik olunan disiplin cezasına ilişkin işlemde hukuka ve mevzuata aykırılık bulunmadığı sonucuna varılarak davanın reddine karar verilmiştir.
Davacı tarafından, mahkeme kararının hukuka aykırı olduğu ileri sürülerek temyizen incelenip bozulması istenilmektedir.
657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’nun 125/C-(b) maddesinde; özürsüz olarak bir veya iki gün göreve gelmemenin aylıktan kesme cezasını gerektireceği düzenlenmiştir.
Öte yandan, Anayasa’nın 90. maddesinin son fıkrası, “Usulüne göre yürürlüğe konulmuş Milletlerarası andlaşmalar kanun hükmündedir. Bunlar hakkında Anayasaya aykırılık iddiası ile Anayasa Mahkemesine başvurulamaz. Usulüne göre yürürlüğe konulmuş temel hak ve özgürlüklere ilişkin milletlerarası andlaşmalarla kanunların aynı konuda farklı hükümler içermesi nedeniyle çıkabilecek uyuşmazlıklarda milletlerarası andlaşma hükümleri esas alınır.” şeklindedir.
Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesinin dernek kurma ve toplantı özgürlüğünün düzenlendiği 11. maddesinde; herkesin asayişi bozmayan toplantılar yapmak, dernek kurmak, ayrıca çıkarlarını korumak için başkalarıyla birlikte sendikalar kurmak ve sendikalara katılmak haklarına sahip olduğu, bu hakların kullanılmasının, demokratik toplumda zorunlu tedbirler niteliğinde olarak, ulusal güvenliğin, kamu emniyetinin korunması, kamu düzeninin sağlanması ve suç işlenmesinin önlenmesi, sağlığın veya ahlakın veya başkalarının hak ve özgürlüklerinin korunması amaçlarıyla ve ancak yasayla sınırlandırılabileceği, bu maddenin, bu hakların kullanılmasında silahlı kuvvetler, kolluk mensupları veya devletin idare mekanizmasında görevli olanlar hakkında meşru sınırlamalar konmasına engel olmadığı kuralına yer verilmiştir.
Anayasa Mahkemesi, üyesi olduğu sendikanın çağrısına uyarak görevine gitmeyen ve mazeretsiz olarak göreve gelmediğinden bahisle uyarma cezası ile cezalandırılan iki başvurucu hakkında verdiği, 18.09.2014 tarihli, 2013/8463 başvurulu numaralı ve 06.01.2015 tarihli, 2013/8517 başvuru numaralı kararlarında; demokrasilerde vatandaşların biraraya gelerek ortak amaçları izleyebileceği örgütlerin varlığının sağlıklı bir toplumun önemli bir bileşeni olduğu, demokrasilerde böyle bir örgütün Devlet tarafından saygı gösterilmesi ve korunması gereken temel haklara sahip olduğu, istihdam alanında kendi üyelerinin menfaatlerinin korunmasını amaçlayan örgütler olan sendikaların, bireylerin kendi menfaatlerini korumak için kolektif oluşumlar meydana getirerek biraraya gelebilme özgürlüğü olan örgütlenme özgürlüğünün önemli bir parçası olduğu, örgütlenme özgürlüğünün, bireylere topluluk halinde siyasal, kültürel, sosyal ve ekonomik amaçlarını geliştirme imkanı sağladığı, sendika hakkını kullanan bireylerin, çoğulculuk, hoşgörü ve açık fikirlilik gibi demokratik toplumun temel ilkelerinin korunmasından yararlanacağı, şiddete teşvik etme veya demokratik ilkelerin reddi söz konusu olmadığı sürece sendika hakkı çerçevesinde dile getirilen bazı görüşler veya bunların dile getirilme biçimi yetkili makamların gözünde kabul edilmez olda dahi, ifade, örgütlenme ve sendikal özgürlükleri ortadan kaldırmaya yönelik tedbirlerin demokrasiye hizmet edemeyeceği ve hatta tehlikeye düşüreceği belirtilmiş ve başvuruya konu disiplin cezası değerlendirmesinde, dava konusu eylem gününün, tüm ülkede önceden bildirildiği, söz konusu eylemin yapılmasına yetkili merciler tarafından itiraz edildiği de ileri sürülmediğinden başvurucunun bu eyleme katılarak sendikal hakkını kullandığına karar verilmiştir.
Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi, 15/09/2009 tarihli Kaya ve Seyhan-Türkiye kararında (Başvuru No: 30946/04); sendika üyesi kamu görevlilerinin, alınan karar uyarınca düzenlenen bir günlük ulusal eyleme katılmaları nedeniyle göreve gelmedikleri için disiplin cezası verilmesinin, sendika üyelerinin çıkarlarını korumak için meşru grev ya da eylem günlerine katılmaktan vazgeçirecek bir nitelik taşıdığı, öğretmenlere verilen disiplin cezasının “acil bir sosyal ihtiyaca” tekâbül etmediği ve bu nedenle “demokratik bir toplumda gerekli” olmadığı sonucuna varmış, başvuranların gösteri yapma özgürlüğünü etkili bir şekilde kullanma haklarının orantısız olarak çiğnendiği gerekçesiyle Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesinin 11. maddesinin ihlal edildiğine karar vermiştir.
Dosyanın incelenmesinden; davacının, Barbaros Anadolu Lisesi öğretmeni olduğu, üyesi bulunduğu Eğitim ve Bilim Emekçileri Sendikasının, Soma Maden Kazası nedeniyle 15.05.2014 tarihinde, birtakım etkinliklerle birlikte bir gün iş bırakma kararı aldığı, davacının da sendika kararı uyarınca bir gün iş bırakarak bu konuda düzenlenen etkinliklere katıldığı, bu sebeple kendisine dava konusu disiplin cezasının verildiği anlaşılmaktadır.
Bu durumda, davacının, üyesi olduğu sendikanın aldığı bir karar sonucunda gerçekleşen göreve gelmeme eylemine katılması, özürsüz olarak görevini yerine getirmemek fiili kapsamında değerlendirilemeyeceğinden ve sendikal faaliyet kapsamında bir fiil olarak kabulü gerekeceğinden, disiplin suçu teşkil etmeyen eylem nedeniyle davacıya disiplin cezası verilmesinde hukuka uyarlık, davanın reddi yolundaki temyize konu kararda ise hukuki isabet bulunmamaktadır.
Açıklanan nedenlerle, davacının temyiz isteminin kabulü ile Mahkeme kararının bozulmasına, yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın İdare Mahkemesine gönderilmesine, bu kararın tebliğ tarihini izleyen 15 (onbeş) gün içerisinde kararın düzeltilmesi yolu açık olmak üzere 30/11/2016 tarihinde oyçokluğu ile karar verildi.
(X) KARŞI OY :
Olayda, öğretmen olarak görev yapmakta olan davacının Eğitim ve Bilim Emekçileri Sendikası üyesi olduğu, sendikanın almış olduğu ve ülke çapında uygulanan bir günlük iş bırakma kararı doğrultusunda 15.05.2014 tarihinde göreve gelmemesi üzerine 657 sayılı Kanun’un 125/C-(b) maddesi uyarınca 1/30 oranında aylıktan kesme cezası ile cezalandırıldığı anlaşılmaktadır.
Davacının sendika üyesi olduğu ve sendika kararı doğrultusunda göreve gelmediği sabit olmakla birlikte temel haklardan olan eğitim ve öğretim hizmetinin aksamaması gerektiği de bilinen bir gerçektir.
Davacının gerek kendi gerek üyesi olduğu sendikanın yerel şubesi, gerekse Sendika yetkili kurulları tarafından, görevli olduğu Bağcılar Barbaros Anadolu Lisesi’ne yapılacak eylem hakkında bilgi verilmediği görülmektedir. Davacının sendikal faaliyet kapsamında iş bırakabileceği, ancak çalıştığı kurumun eğitim-öğretim faaliyeti gerçekleştiren bir kurum olması, davacının da öğretmen olması nedeniyle, sendikal faaliyet kapsamında herhangi bir zamanda iş bırakma eylemi söz konusu olduğunda, bu hususun çalıştığı kamu kurumuna bildirilmesi gerektiği, aksi halde idarenin personel koordinasyonunu sağlayamaması nedeniyle anayasal güvence altındaki eğitim hakkının ihlali ortaya çıkarabilecektir.
Davacı tarafından, iş bırakma eylemine katılacağını çalıştığı kamu kurumuna bildirmemek suretiyle eğitim hakkı engellenmiş olup davacının anılan eyleminin, mazeret kapsamında değerlendirilmesinin mümkün olmadığı sonucuna varıldığından, dava konusu işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı, bu nedenle, temyiz isteminin reddedilerek İdare Mahkemesi kararının onanması gerektiği görüşüyle Daire kararına katılmıyorum.