Haciz, bir alacaklının başvurusu üzerine, alacağın ödenmesi için borçlunun parasına, aylığına ya da malına icra dairesince el konulmasıdır.
İcra müdürlüklerine yapılan takip talebi neticesi borçluya ödeme emri düzenlenerek gönderilir. Söz konusu ödeme emrinde yapılması gerekenler belirtilmiştir. Bunlar; İcra Dairesine ödeme yapılması, belirtilen süre içinde itiraz edilmesi yada mal beyanında bulunulması ile ilgilidir. Borçlunun ödeme emrinde yazılı yükümlülüklerini yerine getirmemesi durumunda takip kesinleşir.
Bu aşamadan sonra alacaklı veya vekilinin icra dairesine borçlunun menkul, gayri menkul veya üçüncü kişilerdeki hak ve alacaklarına haciz talebinde bulunmasıyla haciz işlemi başlar.
Yapılan talebi değerlendiren icra müdürlüğü talebi yerinde gördüyse borçlunun adına kayıtlı araçlara, tapuda adına olan gayri menkullerine (hisseli de olabilir ), varsa ortaklığı nisbetince ortak olunan şirkete, devlet yada özel sektör işcisi ise maaşına , borçlunun gösterilen iş ve ev adreslerine ve diğer üçüncü şahıslardaki hak ve alacaklarına hacize gidebilr. Gerekli ve talep olaması halinde bu işlemlerin tamamı yapılabilir. Bu işlemlerin yapılması durumunda gerekecek olan her türlü masraf alacaklı veya vekilince peşin olarak karşılanır ve dosyaya masraf olarak işlenir. Nihayetinde borçludan tahsil edilir.
Hacize görevli icra memuru yanı sıra alacaklı veya vekili de katılabilir. Gösterilen adrese gelinerek bulunan muhattaba durum anlatılır ve haciz işlemine geçilir. Muhattap bulunamaması hacize engel değildir. Haciz mahalli kapalı ise çilingir marifeti ile de açılabilir. Görevli icra memurunun yapacak olduğu tespit neticesinde hacze kabil olan mallar haciz edilir. Bu malları icra memuru raiç değerlerini belirleyerek tutanağa yazar.
Bir malın haciz edilmesi demek kesin olarak o malın bulunduğu yerden alınarak götürülmesi anlamına gelmez. Gerekli görüldüğü durumlarda alacaklı veya vekilinin talebi halinde mallar yediemin olarak borçluya yada bir yakınına bırakılabilir.
Kişinin birden fazla borcu olması halinde birden fazla takip ve haciz yapılması mümkündür. Ayrıca üzerinde haciz olan bir mala tekrardan haciz konması da mümkündür. Yani bir malın üzerinde birden fazla haciz olabilr, haciz konabilir. Mal üzerindeki haciz o malın başka alacaklılar tarafından da haciz edilemeyeceği anlamına gelmez.
Üzerinde birden fazla haciz olan malın satışı durumunda icra müdürlüğünce yapılacak derece kararı doğrultusunda elde edilen gelirden masrafların düşürülmesinin ardından haciz tarihleri ve alacak miktarları doğrultusunda alacaklılara pay edilir.
Birden fazla haciz söz konusu değil ise gene elde edilen satış geliri masrafları düştükten sonra alacaklıya ödenir.
Elde edilen gelir borç miktarını ve masrafları karşılamaya yetmez ise yeniden haciz tatbik edilebilir. Artması durumunda ise borçluya bakiye miktar geri verilir.