Araç, eşya, makine gibi her türlü taşınır (menkul) eşya kiralarında, sözleşmenin feshi usulü:
Olayımızı tacirler arasındaki kira sözleşmesi ve tacir olmayanlar arasında sözleşme olarak ikiye ayrımazmız uygun olacaktır. Eğer Ticari bir iş ve dava konusu ise bu davaya bakmakmakta Ticaret Mahkemesi görevli olacaktır. Aksi halde Sulh Hukuk Mahkemesi menkul kiralarında görevli olacaktır.
Sözleşmenin feshinde ise temerrüt nedeniyle, ya da diğer nedenlere göre de durum farklılık arz etmektedir. Örneğin iki tacir arasında, ticari bir iş olarak, bir makine kiraya verilmiş ise, temerrüt durumunda İ.İ.K. hükümleri uyarınca borçlu kiracıya icra takibi başlatılacak ve Örnek 13 tahliye talepli ödeme emri gönderilecektir. Bu durumda imza itirazı olmaz ise İcra Hukuk Mahkemesi’nden teslim istenebilecektir. İtiraz olması halinde görevli mahkeme Ticaret Mahkemesi olmak durumundaydı.
Temerrüt dışında teslim için, taşınır kiralarında taraflardan her biri üç gün önceden haber vermek suretiyle sözleşmeyi fesih etme imkanına sahip olabilmektedirler.
Kiraya mesleki faaliyeti gereği kiraya verdiği eşya için ise, üç aylık kira dönemininin hitamından en az bir ay önce kiracının fesih bildirimi ile kira sözleşmesi sona ermektedir. Bu durumda kiraya verenin bir tazminat isteme hakkı yoktur.
Bu hususta mevzuat hükmü;
Taşınır kiralarında;
TBK.m.330- Taraflardan her biri, bir taşınıra ilişkin kira sözleşmesini üç gün önceden yapılacak fesih bildirim süresine uyarak her zaman feshedebilir.
Kiraya verenin meslekî faaliyeti gereği kiraya verdiği ve kiracının da özel kullanımına yarayan taşınır bir malın kiracısı, kira sözleşmesini, üç aylık kira dönemi sonu için en az bir ay önceden yapacağı bir fesih bildirimiyle sona erdirebilir. Bu durumda kiraya verenin, zararının giderilmesini isteme hakkı yoktur.
Madde Gerekçesi:
TBK.m.330, 818 s. BK.’nin 262. maddesinin ikinci fıkrasının (3) numaralı bendini karşılamaktadır.
Yasanın iki fıkradan oluşan 330.maddesinde, belirsiz süreli taşınır kiralarının fesih bildirimiyle sona erdirilmesi düzenlenmektedir. Ancak, BK.nin 262. maddesinin (2) numaralı bendinde yer alan “süknaya mahsus mefruşat” bakımından olan farklılık kaldırılmış ve tüm taşınır kiraları aynı hukuksal rejime tâbi tutularak, bütünlük sağlanmıştır.
BK.’nin 262. maddesinin kenar başlığında kullanılan “III. Feshin ihbarı” şeklindeki ibare, TBK.’de “3. Taşınır kiralarında” şeklinde ifade edilmiştir.
Maddenin ikinci fıkrası BK.’nin 262. maddesinde yer verilmeyen, yeni bir hükümdür. Fıkranın uygulanması için, kiraya verenin söz konusu taşınırı meslekî faaliyeti gereği kiraya vermesi ve kiracının da söz konusu taşınırı özel kullanımı için kiralaması şarttır. Bu tür bir taşınırın kiracısı, sözleşmeyi, üç aylık kira dönemi sonu için en az bir ay önce yapacağı bir fesih bildirimiyle sona erdirebilecektir. Kiracının bu madde uyarınca sözleşmeyi feshetmesi hâlinde, kiraya veren ondan tazminat isteyemeyecektir.
GÖREV: Özel kanun – Genel kanun
HMK. m.4/1-a …. kira ilişkisinden doğan alacak davaları da dâhil olmak üzere tüm uyuşmazlıkları konu alan davalar ile bu davalara karşı açılan davaları,
TTK.m.4 – Her iki tarafın da ticari işletmesiyle ilgili hususlardan doğan hukuk davaları … ticari dava… sayılır.
TTK.m.5- (1) Aksine hüküm bulunmadıkça, dava olunan şeyin değerine veya tutarına bakılmaksızın asliye ticaret mahkemesi tüm ticari (Değişik ibare : 6335 – 26.6.2012 / m.2) “davalar ile ticari nitelikteki çekişmesiz yargı işlerine” bakmakla görevlidir.