HÜKMÜN AÇIKLANMASININ GERİ BIRAKILMASI (HAGB) NEDİR?
Hükmün açıklanmasının geri bırakılması (HAGB) ’de Mahkeme , kişinin suç işlediğini tespit eder ancak ceza vermenin değil vermemenin ceza teorisi bakımından uygun olacağını ve farklı bir suçunda işlenmeyeceğini düşünür. Belli şartların olması durumunda mahkumiyet hükmünü açıklamayı geri bırakır. 5 yıllık denetim süresi içinde kişinin suç işlememesi halinde verilen karar ortadan kalkar, dava düşer.
HAGB’nin şartları şunlardır :
Askeri suçlar ve terör suçlarıyla ilgili HAGB’ye karar verilemez.
Adli para cezaları hakkında da HAGB’ye karar verilebilir. Ancak kısa süreli hapis cezasının para cezasına çevrilmesi hakkında HAGB verilemez.
Kişiye verilen hapis cezası 2 yıl veya 2 yıldan az olmalıdır. 2 yıldan fazla cezalarda HAGB uygulanamaz.
Sanığın daha önceden kasden işlenen bir suçtan mahkum olmaması gerekir. Daha önceden işlenmiş trafik kazası gibi taksirle işlenen suçlardan mahkum olma HAGB’ye engel değildir.
İşlenen suç nedeniyle mağdur bir zarara uğramışsa, HAGB’ye karar verilebilmesi için bu zararın giderilmesi gerekir. Bu da ya aynen iade veya tazmin yoluyla olur.
Mahkeme, sanığın duruşmadaki davranışlarından ve kişiliğinden yeniden suç işlemeyeceğini düşünürse hükmün açıklanmasının geri bırakılmasına karar verir. Hemen belirtelim ki yargıç, sanığın davranışlarını ve kişiliğini sübjektif kriterlere göre değerlendiremez. Yargıtay’ın yerleşik içtihatlarına göre sanığın duruşma tutanaklarına yansıyan olumsuz bir davranışı ve bilinen olumsuz bir kişilik özelliği yoksa yargıç HAGB kararı vermelidir.
HAGB için Sanık Hükmün Açıklanmasının Geri Bırakılmasını kabul etmiş olmalıdır. Eğer sanık HAGB’yi kabul etmezse HAGB kararı verilemez.
HAGB kararının kesinleşmesinden itibaren sanık 5 yıl süreyle kasden bir suç işlememeli , yükümlülüklerini yerine getirmelidir. Bu durumda geri bırakılan hüküm ortadan kalkar , dava düşer.
Sanık, 5 yıl içinde kasıtlı bir suç işler veya yükümlülükleri yerine getirmezse hüküm mahkeme tarafından açıklanır.
Denetim süresi içinde suç işlemediği halde hakimin belirlediği denetimli serbestlik yükümlülüklerini yerine getirmeyen sanık hakkındaki hükmün de açıklanmasına karar verilir. Ancak, bu durumda hükmü açıklayan mahkeme sanığın cezasının yarısına kadar olan bir kısmının infaz edilmemesine karar verebilir. Mahkeme, koşulları varsa suç işlemeyen ancak yükümlülüklere aykırı davranan sanık aleyhine hükmedilen hapis cezasını erteleyebilir veya adli para cezası gibi seçenek bir yaptırıma çevirerek yeni bir mahkumiyet hükmü de kurabilir.
Hükmün Açıklanmasının Geri Bırakılması Kararına 7 günlük süre içinde itiraz edilebilir.
Hükmün Açıklanmasının Geri Bırakılması Kararı mı Hapis Cezasının Ertelenmesi Kararı mı Sanık Lehinedir ?
Cezasının Ertelenmesi kararında mahkemenin verdiği karar, derhal sonuç doğurmaya başlar. Erteleme kararı, cezanın infazı şeklidir. Bu nedenle sanık infaz aşamasında birtakım kısıtlamalarla karşılaşacaktır, ve hatta bazı haklarını kullanmayacaktır. Örneğin, sanık 2 yıl ceza almış ve ertelenmişse denetim süresi içinde milletvekili olamaz. Cezanın ertelemesi kararının sabıka kaydına işleneceğini de belirtelim.
Halbuki hükmün açıklanmasının geri bırakılması kararında ortada hukuki sonuç meydana getirecek bir mahkeme kararı mevcut değildir. Bu hüküm açıklanmamıştır. Sabıka kaydına işlenmemiştir. 5 yıl süresince suç işlenmemesi halinde ve varsa yükümlülüklerin yerine getirilmesi halinde hüküm ortadan kalkacak dava düşecektir. Bu konuda esas dikkat edilmesi gereken konu, 5 yıl süreyle kasden suç işlememek ve yükümlülükleri yerine getirmektir. Sanık hakkında HAGB kararı verilmişse milletvekili olması için hiçbir engel yoktur.
Peki, bu 5 yıllık denetim süresi ne zaman başlar: Bu süre kararın verildiği günden başlar.
HAGBK’na itiraz da karar kalkabilir mi? Evet kalkar. İtiraz mercii hem maddi, hem de hukuki inceleme yapar. Bu husustaki Genel Kurul Kararı İçin tıklaynız…