ÖZEL BOŞANMA NEDENLERİ?
Türk Medeni Kanununda boşanmak için özel nedenler sınırlı sayıdadır. Bu özel denenlerin yanında genel nedenler ise evlilik birliliğinin temelden sarsılması genel başlığı kapsamında kalan sınırsız sayıda nedenler TMK 161 ile TMK 165 arasında tanımlanmıştır. İlgili yasa maddeleri:
A. Boşanma sebepleri
I. Zina
Madde 161- Eşlerden biri zina ederse, diğer eş boşanma davası açabilir. Davaya hakkı olan eşin boşanma sebebini öğrenmesinden başlayarak altı ay ve her hâlde zina eyleminin üzerinden beş yıl geçmekle dava hakkı düşer. Affeden tarafın dava hakkı yoktur.
II. Hayata kast, pek kötü veya onur kırıcı davranış
Madde 162- Eşlerden her biri diğeri tarafından hayatına kastedilmesi veya kendisine pek kötü davranılması ya da ağır derecede onur kırıcı bir davranışta bulunulması sebebiyle boşanma davası açabilir. Davaya hakkı olan eşin boşanma sebebini öğrenmesinden başlayarak altı ay ve her hâlde bu sebebin doğumunun üzerinden beş yıl geçmekle dava hakkı düşer. Affeden tarafın dava hakkı yoktur. 8072
III. Suç işleme ve haysiyetsiz hayat sürme
Madde 163- Eşlerden biri küçük düşürücü bir suç işler veya haysiyetsiz bir hayat sürer ve bu sebeplerden ötürü onunla birlikte yaşaması diğer eşten beklenemezse, bu eş her zaman boşanma davası açabilir.
IV. Terk (1)
Madde 164- Eşlerden biri, evlilik birliğinden doğan yükümlülüklerini yerine getirmemek maksadıyla diğerini terk ettiği veya haklı bir sebep olmadan ortak konuta dönmediği takdirde ayrılık, en az altı ay sürmüş ve bu durum devam etmekte ve istem üzerine hâkim veya noter tarafından yapılan ihtar sonuçsuz kalmış ise; terk edilen eş, boşanma davası açabilir. Diğerini ortak konutu terk etmeye zorlayan veya haklı bir sebep olmaksızın ortak konuta dönmesini engelleyen eş de terk etmiş sayılır. Davaya hakkı olan eşin istemi üzerine hâkim veya noter, esası incelemeden yapacağı ihtarda terk eden eşe iki ay içinde ortak konuta dönmesi gerektiği ve dönmemesi hâlinde doğacak sonuçlar hakkında uyarıda bulunur. Bu ihtar gerektiğinde ilân yoluyla yapılır. Ancak, boşanma davası açmak için belirli sürenin dördüncü ayı bitmedikçe ihtar isteminde bulunulamaz ve ihtardan sonra iki ay geçmedikçe dava açılamaz.
V. Akıl hastalığı
Madde 165- Eşlerden biri akıl hastası olup da bu yüzden ortak hayat diğer eş için çekilmez hâle gelirse, hastalığın geçmesine olanak bulunmadığı resmî sağlık kurulu raporuyla tespit edilmek koşuluyla bu eş boşanma davası açabilir.
Özel Boşanma Sebeplerinin açıklamak gerekirse,
Zina (TMK161)
Kısaca bu sebeplerden bahsetmek gerekirse zina, TCK kapsamında suç sayılmamakla birlikte zina, eşlerden birinin iradi olarak farklı bir cinsle olan cinsi münasebeti anlamına gelmektedir. TMK m.161 uyarınca eşlerden biri zina ederse, diğer eş boşanma davası açabilmektedir. Davaya hakkı olan eşin boşanma sebebini öğrenmesinden başlayarak altı ay ve her hâlde zina eyleminin üzerinden beş yıl geçmekle dava hakkı düşmektedir. Belirtmek gerekir ki, affeden tarafın dava hakkı yoktur. Örneğin zinadan sonra eşlerin birlikte yaşamaları, eşin affedildiği anlamına gelmektedir ve daha sonraki bir boşanma talebinde özel neden olarak ileri sürülememektedir.
Hayata Kast ve Pek Kötü veya Onur Kırıcı Davranış (TMK 162)
Diğer bir özel boşanma sebebi ise TMK m.162 gereğince uygulama alanı bulan hayata kast, pek kötü veya onur kırıcı davranıştır. Buna göre, eşlerden her biri diğeri tarafından hayatına kastedilmesi veya kendisine pek kötü davranılması ya da ağır derecede onur kırıcı bir davranışta bulunulması sebebiyle boşanma davası açabilmektedir. Davaya hakkı olan eşin boşanma sebebini öğrenmesinden başlayarak altı ay ve her hâlde bu sebebin doğumunun üzerinden beş yıl geçmekle dava hakkı düşmekle birlikte affeden tarafa dava hakkı tanınmamaktadır. Eşe karşı öldürmeye tam teşebbüs buna örnektir. Hayata kast’ ise bir eşin diğer eşin hayatına, sonuçlarını bilerek ve isteyerek kanunun yasakladığı şekilde son vermek için giriştiği eylemidir. Hemen belirtmek gerekir ki Kanun koyucu, bu hükümle neticesi alınamayan olayları boşanma sebebi saymış, böylece kastı cezalandırmıştır. Pek kötü davranışa örnek olarak doktrinde; Eşini dövme, mahzene(veya odaya) kapatma, soğuk taş üzerinde çıplak ve aç bırakma, işkence etme, aşırı derecede cinsi münasebette bulunma,bilerek bulaşıcı hastalık bulaştırma, elektrik şoku uygulama gibi örnekler verilmiştir.
Hangi eylemlerin pek kötü davranış sayılacağının önceden tek tek sayılması mümkün değildir; her somut olayda hâkim takdir edecektir.Hâkim, hangi davranışların ‘pek kötü’ sayılacağını takdir ederken eşlerin eğitim, kültür ve sosyal özelliklerinin yanı sıra yaşadıkları çevrenin toplumsal yapısına göre bir değerlendirmeye gidecektir.
Suç İşleme ve Haysiyetsiz Hayat Sürme
Şayet eşlerden birinin küçük düşürücü bir suç işlemesi veya haysiyetsiz bir hayat sürmesi ve bu sebeplerden ötürü onunla birlikte yaşamasının diğer eşten beklenememesi ihtimalinde, bu eş TMK m.163 uyarınca suç işleme ve haysiyetsiz hayat sürme sebebiyle her zaman boşanma davası açabilmektedir.
Eşinin yüz kızartıcı suç işlemesi işlediği bir suçtan dolayı yargılanarak suçlu bulunması, hapis cezası alması, ceza evine girmesi, işlediği bir suçtan dolayı denetimli serbestlik sisteminden faydalanması halinde,
Eşin sürekli uyuşturucu madde kullanarak uyuşturucu müptelası olması aşırı alkol tüketerek geceleri evine gelmeyip sabaha kadar eğlence mekânlarında sokaklarda sarhoş olarak şuursuz bir vaziyette gezip dolaşması gayri ahlaki davranışlar sergilemesi hakinde
Eşin hemcinsiyle, hayvanlarla cinsel birliktelik yaşaması, homoseksüel ilişkilerde bulunması, livata (ters ilişkide bulunmak) yapmak veya yaptırması, grup seks partilerine katılarak grup seks yapması, yabancılarla sevişmesi, porno film çevirmesi çıplak film ve fotoğraflarını internette dergi ve mecmualarda yayınlaması ve benzeri durumlarda,
Evlilik birliği içerisinde eşlerden birisi Ahlaken çökmüş ahlaki değerleri olmayan düşük insanlarla arkadaşlık kurması, dostluk kurması, devamlı kumar oynaması, safahata düşkün olması, çok fazla israfta bulunması ve benzeri olayların tamamı haysiyetsiz yaşam sürmeye ilişkin birer boşanma sebebidir.
Terk
Terk, spesifik olarak boşanma sebepleri arasında değerlendirilen ve diğer özel boşanma sebeplerine göre şekil olarak uyulması gereken bir takım prosedürleri içinde barındıran, TMK m.164 kapsamında hüküm ifade eden bir boşanma sebebidir. Bu maddeye göre, eşlerden biri, evlilik birliğinden doğan yükümlülüklerini yerine getirmemek maksadıyla diğerini terk ettiği veya haklı bir sebep olmadan ortak konuta dönmediği takdirde ayrılık, en az altı ay sürmüş ve bu durum devam etmekte ve istem üzerine hâkim veya noter tarafından yapılan ihtar sonuçsuz kalmış ise; terk edilen eş, boşanma davası açabilmekle birlikte diğerini ortak konutu terk etmeye zorlayan veya haklı bir sebep olmaksızın ortak konuta dönmesini engelleyen eş de terk etmiş sayılmaktadır. Davaya hakkı olan eşin istemi üzerine hâkim veya noter, esası incelemeden yapacağı ihtarda terk eden eşe iki ay içinde ortak konuta dönmesi gerektiği ve dönmemesi hâlinde doğacak sonuçlar hakkında uyarıda bulunmalıdır. Bu ihtar gerektiğinde ilân yoluyla yapılmakta; ancak, boşanma davası açmak için belirli sürenin dördüncü ayı bitmedikçe ihtar isteminde bulunulamamakta ve ihtardan sonra iki ay geçmedikçe de dava açılamamaktadır.
Akıl Hastalığı
TMK m.165 kapsamında düzenlenen akıl hastalığı sebebiyle açılacak boşanma davasında ise öncelikle eşlerden birinin akıl hastası olması ve bu yüzden ortak hayatın diğer eş için çekilmez hâle gelmesi şartları aranmakla birlikte hastalığın geçmesine olanak bulunmadığının resmî sağlık kurulu raporuyla da tespit edilmesi gerekmektedir.