Giriş Modern dünyada bireysel özgürlük, insan haklarının temel ilkelerinden biri olarak kabul edilir. “Benim bedenim, benim kararım!” ifadesi de bu çerçevede bireylerin kendi bedensel haklarına dair mutlak bir yetki sahibi olduğunu ileri sürebilir. Ancak bu söylemi ahlaki bir perspektiften değerlendirmek gerekir. Kant’ın ahlak felsefesi, özgürlüğü salt bireysel keyfiyet olarak görmez; aksine, akıl yoluyla belirlenen evrensel ahlak yasalarıyla uyumlu bir özgürlük anlayışı sunar.
Kant’ın Ahlak Felsefesi ve Evrensel Yasallık Kant’ın ahlak felsefesinde, bireylerin ahlaki eylemleri değerlendirilirken “kategorik imperatif” ilkesi temel alınır. Bu ilkeye göre, bir eylem ancak herkes tarafından benimsenebilir ve evrensel bir yasa haline gelebiliyorsa ahlakidir. “Benim bedenim, benim kararım!” söylemi bireyin kendi özerkliğini vurgulasa da, bu söylemin evrenselleştirilmesi durumunda toplumun bütünü için nasıl bir sonuç doğuracağı üzerinde düşünmek gerekir.
Kant’ın ahlaki evrenselcilik ilkesi, bireyin salt kendi arzularına göre değil, bütün insanlığın etik düzeni göz önünde bulundurularak hareket etmesini zorunlu kılar. Dolayısıyla, bireyin bedenini keyfi bir biçimde kullanma özgürlüğü Kant’çı anlamda bir “ahlaki özgürlük” değildir. Ahlaki özgürlük, bireyin kendi aklıyla belirlediği ve herkes tarafından benimsenebilir evrensel ahlak yasalarına uygun eylemleri kapsar.
Bireysel Haklar ve Toplumsal Sorumluluk Elbette ki Kant’ın “insan onuru” ilkesi gereği, her bireyin vücut bütünlüğü ve can güvenliği hukuk çerçevesinde korunmalıdır. “Benim bedenim, benim kararım!” söylemi bir düşünce özgürlüğü olarak ele alınabilir ve bu nedenle cezalandırılmaz. Ancak Kant’çı etiğe göre bu söylem salt bireysel çıkar veya arzulara dayandığında ahlaki değildir ve özgürlük kavramıyla tam anlamıyla örtüşmez. Kant’a göre, bir insan kendi bedeni dahil hiçbir şeyi salt bir araç olarak kullanamaz. İnsana verilen en büyük sorumluluk, kendi varlığını dahi yüksek ahlaki değerlerle uyumlu şekilde yönetmektir.
Kant ve İstanbul Sözleşmesi İstanbul Sözleşmesi, kadınların ve kırılgan grupların her türlü şiddete karşı korunmasını amaçlayan uluslararası bir sözleşmedir. Kant’ın ahlak felsefesi açısından değerlendirildiğinde, bu sözleşmenin temel ilkeleri “insan onurunun dokunulmazlığı” ve “insanın asla bir araç olarak kullanılamayacağı” ilkesiyle örtüşmektedir.
Kant’ın ahlaki değerleri, bireylerin birbirlerine zarar vermemesini ve her insanın bir amaç olarak görülmesini zorunlu kılar. Bu bağlamda, İstanbul Sözleşmesi’nin getirdiği koruma mekanizmaları Kant’ın ahlaki temellerine uygundur.
Ancak Kant’çı etik, bireylerin sadece yasal korumalar altında değil, kendi ahlaki sorumluluklarını da öncelemelerini gerektirir. Bu nedenle, hukukî güvence sağlayan İstanbul Sözleşmesi, salt bir düzenleme olmanın ötesinde, toplumsal ahlakın da bu değerleri benimsemesiyle anlam kazanacaktır.
Sonuç Kant’ın ahlak felsefesi, bireyin kendi eylemlerini salt özgür iradesine değil, evrenselleşebilir ahlaki yasalar çerçevesinde belirlemesi gerektiğini savunur. “Benim bedenim, benim kararım!” söylemi, bireysel özgürlüğü vurgulasa da, Kant’ın kategorik imperatif ilkesi gereği evrenselleştirildiğinde çelişkili bir duruma düşebilir.
Aynı zamanda, İstanbul Sözleşmesi gibi insan haklarını korumaya yönelik uluslararası hukuk metinleri Kant’ın “insanın bir amaç olarak görülmesi” ilkesiyle örtüşmekte ve toplumsal ahlaki değerlerin inşa edilmesinde kritik bir rol oynamaktadır. Kant’ın ahlaki idealine göre, sadece hukuki çerçeve yeterli değildir; bireylerin ve toplumun da ahlaki olgunluğu geliştirmesi şarttır.